-
Serwisy Grupy INVICTA
chevron_left Powrótclose
Serwisy Grupy INVICTA
- Grupa INVICTA
- Kliniki INVICTA
- Laboratoria INVICTA
- Bank płodności
-
Klinika Anti-Aging
- CBR
- Nami
Data utworzenia: 20 maja 2026
Przeczytasz w: 12 min
Stopa cukrzycowa to jedno z najpoważniejszych powikłań cukrzycy, które może rozpocząć się niepozornie – nawet drobnym skaleczeniem czy otarciem. Pacjenci długo mogą nie być świadomi, że z ich stopą dzieje się coś niedobrego. Sprawdź, jak rozpoznać pierwsze objawy zespołu stopy cukrzycowej, jak wygląda leczenie i co robić, aby chronić się przed rozwojem choroby.
Spis treści
Cukrzyca typu II to choroba cywilizacyjna, której rozwój silnie wiąże się ze współczesnym stylem życia: opartym o niską aktywność fizyczną, siedzącą pracę, otyłość, stres i łatwy dostęp do wysokoprzetworzonej żywności. Według IDF Diabetes Atlas 2025, czyli najważniejszego międzynarodowego źródła danych na temat cukrzycy, z tą chorobą żyje już około 589 mln dorosłych w wieku 20-79 lat, czyli 1 na 9 dorosłych na całym świecie. To samo źródło podaje, że w Polsce w 2024 r. na cukrzycę chorowało ok. 3,1 mln dorosłych, a prognoza na 2050 r. mówi o 3,3 mln. Szacuje się, że owrzodzenie stopy cukrzycowej rozwija się u około 19-34 proc. osób chorych na cukrzycę.
Stopa cukrzycowa (zespół stopy cukrzycowej) to jedno z najczęstszych i najpoważniejszych powikłań długotrwałej lub źle leczonej cukrzycy.
W najnowszej definicji z 2023 roku Międzynarodowa Grupa Robocza ds. Stopy Cukrzycowej (International Working Group on the Diabetic Foot, IWGDF) wyjaśnia, że jest to choroba stopy występująca u osoby z aktualnie lub wcześniej rozpoznaną cukrzycą, obejmująca co najmniej jeden z elementów:
Z chorobą wiąże się także pojęcie palca cukrzycowego. To potoczna nazwa zmian pojawiających się na palcu stopy pacjenta z cukrzycą. Palec cukrzycowy jest najczęściej częścią zespołu stopy cukrzycowej.
Do rozwoju stopy cukrzycowej przyczyniają się głównie dwa mechanizmy:
Hiperglikemia związana z cukrzycą, czyli zbyt wysoki poziom glukozy we krwi, uszkadza nerwy i naczynia krwionośne w obrębie dolnych kończyn.
To sprawia, że pacjent słabiej odczuwa ból czy zmiany temperatury, przez co może łatwo przeoczyć otarcie, skaleczenie lub inną, nawet poważną, ranę. Natomiast gorsze ukrwienie oznacza, że tkanki są słabiej odżywione, a tym samym wszelkie rany goją się wolniej i łatwiej się zakażają.
Neuropatia wpływa też na samą skórę, która staje się sucha i łatwiej pęka. Z czasem może zmieniać się również kształt stopy, która ulega deformacjom.
Najczęściej wyróżnia się:
Jedna z najbardziej znanych i prostych klasyfikacji to także klasyfikacja Wagnera, która pozwala ocenić głównie głębokość rany oraz obecność martwicy lub zgorzeli.
Klasyfikacja Wagnera w uproszczeniu:
| STOPIEŃ | OPIS |
| 0 | brak otwartej rany, ale stopa jest zagrożona, np. przez deformacje lub modzele |
| 1 | powierzchowne owrzodzenie |
| 2 | głębsze owrzodzenie, sięgające np. ścięgien lub tkanek głębszych |
| 3 | głębokie owrzodzenie z zakażeniem, ropniem lub zajęciem kości |
| 4 | ograniczona zgorzel, np. palca lub części przodostopia |
| 5 | rozległa zgorzel całej stopy |
W Klinice Anti-Aging INVICTA zajmujemy się schorzeniem stopnia 0-2. Stopnie 3-5 wymagają leczenia szpitalnego.
Początki stopy cukrzycowej bywają niepozorne. Choroba może rozpocząć się nawet od błahego odcisku, małego skaleczenia czy wrastającego paznokcia.
Pierwsze objawy stopy cukrzycowej to m.in.:
Objawy stopy cukrzycowej, które mogą pojawić się w dalszych stadiach choroby:
Im wcześniej podejmiesz leczenie, tym większa szansa na powrót do pełnej sprawności.
Schorzenie nie wykształca się z dnia na dzień. To proces rozwijający się etapami, w którym kilka problemów zdrowotnych wzajemnie się na siebie nakłada.
Choroba może rozpocząć się na przykład:
Organizm zdrowej osoby szybko radzi sobie z takimi problemami. Urazy sprawnie się goją, a pacjent wie o ich istnieniu. Osoba chora na cukrzycę może nie być świadoma, że doznała rany wymagającej opieki, a osłabione krążenie sprawia, że nawet niewielkie skaleczenie goi się wolniej i łatwiej dochodzi do zakażenia.
Osoba, która nie czuje bólu lub innego dyskomfortu, może przez długi czas poruszać się swobodnie i obciążać chore miejsce. Taki długotrwały uraz doprowadza do stanu, w którym uszkodzenie rozszerza się na skórę i tkanki pod nim. W ten sposób powstaje owrzodzenie, czyli rana obejmująca głębsze warstwy skóry.
Do rany wnikają bakterie i powodują infekcję. Ryzyko zakażenia wzrasta, jeśli uraz jest głęboki i utrzymuje się już od dłuższego czasu. Zakażenie może objawiać się zaczerwienieniem, obrzękiem, ociepleniem skóry, wilgotną wydzieliną sączącą się z rany, ropą, nieprzyjemnym zapachem albo narastającym bólem, chociaż przy neuropatii pacjent nie musi go odczuwać.
Głęboka rana z szerzącym się zakażeniem oraz słabe ukrwienie mogą sprawić, że tkanki zaczynają obumierać. W bardzo zaawansowanym stadium może dojść do martwicy, zgorzeli, zakażenia kości, a w najcięższych przypadkach, doprowadzić do amputacji.
Jeśli masz cukrzycę i zauważyłeś/aś niepokojące objawy, zacznij od wizyty u swojego lekarza rodzinnego lub diabetologa. Nie odkładaj konsultacji, umów się na nią jak najszybciej. Specjalista oceni Twój stan i przedstawi dalsze kroki.
Sposób leczenia zespołu stopy cukrzycowej zależy m.in. od stopnia zaawansowania choroby i tego, jaki problem wybija się na pierwszy plan. Jednak najczęściej pacjent powinien współpracować nie z jednym, a całą grupą specjalistów: m.in. diabetologiem, chirurgiem naczyniowym, podologiem, pielęgniarką i ortopedą.
Leczenie obejmuje zwłaszcza:
Jeśli chodzenie uciska i pogarsza stan rany, stosuje się specjalne opatrunki, wkładki, obuwie odciążające, ortezy lub inne rozwiązania zalecone przez specjalistę. Jeżeli w ranie pojawia się martwa tkanka, ropa lub inne cechy zakażenia, lekarz może zdecydować o jej oczyszczeniu, pobraniu materiału do badania mikrobiologicznego oraz włączeniu antybiotykoterapii.
W przypadku zaburzeń krążenia, konieczna może być konsultacja naczyniowa i leczenie poprawiające przepływ krwi w kończynie. W bardziej zaawansowanych stadiach, zwłaszcza przy martwicy, zgorzeli, głębokim zakażeniu lub podejrzeniu zakażenia kości, właściwe może okazać się leczenie chirurgiczne.
Bardzo ważne, aby pacjent z cukrzycą nie próbował leczyć ran samodzielnie. Nie należy na własną rękę usuwać modzeli, przekłuwać pęcherzy czy stosować przypadkowych maści. Brak bólu może zachęcać do bagatelizowania urazów, ale każda trudno gojąca się rana, owrzodzenie, sącząca wydzielina, ropa, nieprzyjemny zapach, narastający obrzęk, zaczerwienienie, zasinienie lub czernienie skóry powinny być jak najszybciej skonsultowane z lekarzem.
Przegląd „Diabetic Foot Ulcers: A Review”, opublikowany w prestiżowym czasopiśmie Journal of the American Medical Association, podaje, że około 30-40 proc. owrzodzeń stopy cukrzycowej goi się w ciągu 12 tygodni. Rokowania zależą przede wszystkim od stopnia zaawansowania problemu – tego, jak wcześnie go rozpoznano, czy rana uległa zakażeniu, czy kończyna jest prawidłowo ukrwiona, a cukrzyca kontrolowana.
Trzeba także pamiętać, że schorzenie jest powikłaniem choroby przewlekłej, dlatego pacjent, któremu uda się zaleczyć widoczną ranę, wciąż może zmagać się z uszkodzeniem nerwów, zaburzeniami krążenia, deformacjami czy większą skłonnością do ponownych urazów.
Ryzyko nawrotu jest na ogół wysokie. W cytowanym już przeglądzie wskazano, że po roku ryzyko nawrotu wynosi około 42 proc., a po 5 latach – 65 proc.
Poznaj medyczną kurację metaboliczną w NAMI Klinice i Resorcie Medycznym.
Zasady profilaktyki zespołu stopy cukrzycowej:
Regularne konsultacje podologiczne to profilaktyka schorzeń i najlepsza pielęgnacja dla Twoich stóp.
Wygląd stopy cukrzycowej zależy m.in. od stopnia zaawansowania zmian. Na początku najczęściej nie przypominają one poważnej choroby. Charakterystyczna jest przesuszona, łuszcząca się lub popękana skóra, z widocznymi modzelami, odciskami czy zgrubieniami. Mogą pojawiać się pęcherze, otarcia, wrastające paznokcie, grzybica między palcami albo niewielkie ranki, które trudno się goją. Kończyna może być blada lub sina albo wręcz przeciwnie – zaczerwieniona.
W bardziej zaawansowanym stadium widać trudno gojące się rany i owrzodzenia, które najczęściej pojawiają się na podeszwie, pod paluchem, na palcach, pięcie albo w miejscach uciskanych przez obuwie. Rany mogą być wilgotne, sączące się, pokryte żółtawym nalotem, z wysiękiem lub ropą. Skóra wokół rany może być opuchnięta lub zaczerwieniony.
Jeśli pojawi się martwica lub zgorzel, fragmenty skóry, palca albo większej części kończyny stają się ciemne, sine, brunatne lub czarne.
Stopa cukrzycowa może, ale nie musi boleć. Pomimo braku bólu, mogą pojawić się zmiany wymagające interwencji specjalistów. Uszkodzenie nerwów może spowodować osłabienie lub utratę czucia – stąd brak bólu.
Amputację rozważa się dopiero wtedy, gdy nie da się uratować zajętych tkanek lub dalsze szerzenie się zakażenia zagraża życiu pacjenta. Może być konieczna m.in. przy rozległej martwicy, zgorzeli, ciężkim zakażeniu, sepsie lub bardzo dużym niedokrwieniu.
Poczytaj więcej
