Pękające naczynka na rękach, nogach i twarzy – jakie przyczyny?

Teleangiektazje (potocznie nazywane pajączkami naczyniowymi) to siateczkowate poszerzenia drobnych naczyń krwionośnych w skórze. Ich średnica wynosi przeważnie od 0,1 do 0,4 mm, a głębokość ok. 0,4 mm. U zdrowych osób, w zależności od warunków, naczynia krwionośne rozszerzają się i kurczą. Jeśli ten mechanizm jest zaburzony, słabe i mało elastyczne naczynka krwionośne pękają tuż pod warstwą naskórka, wywołując zmiany w postaci rozgałęziających się fioletowych niteczek, tworzących charakterystyczną siateczkę – stąd też nazwa „pajączki”. W dużej koncentracji mogą powodować zaczerwienienie całego obszaru skóry.

Na tę dolegliwość podatne są przede wszystkim kobiety i to bez względu na swój wiek. Ma to związek z estrogenami (czyli grupą żeńskich hormonów płciowych), które działają rozluźniająco na mięśnie naczyń, powodując ich rozszerzanie. Pękające naczynka to zwłaszcza problem skóry suchej, cienkiej i delikatnej o bladym odcieniu i różowym zabarwieniu, tzw. skóry naczynkowej. 

Te mało estetyczne zmiany pojawiają się najczęściej na policzkach, nosie i dekolcie. Wówczas przyjmują formę czerwonych żyłek, zaś na udach i łydkach są w kolorze szaro-niebieskim.

Popularne pajączki dzielimy na teleangiektazje pierwotne (związane z wrodzonymi chorobami skóry lub narządów) oraz teleangiektazje wtórne (związane z oddziaływaniem czynników zewnętrznych, ogólnych chorób i skórnych dolegliwości). Mogą pojawić się na całym ciele i w każdym wieku. Część z nas jest szczególnie narażona na ich występowanie.

Główne przyczyny występowania pękających naczynek to przede wszystkim:

• uwarunkowanie genetyczne – jeśli któreś z rodziców zmaga się z tą przypadłością istnieje większe prawdopodobieństwo, że dotknie ona także dziecko. U niektórych osób bowiem naczynia włosowate przebiegają płytko pod skórą, dzięki czemu są bardziej widoczne;
• brak ruchu – ponieważ zarówno długotrwałe siedzenie, jak i stanie może obciążać żyły (zwłaszcza nóg), na teleangiektazje (rozszerzone naczynka) bardziej narażone są osoby wykonujące pracę siedzącą (np. pracownicy biurowi, kierowcy) lub stojącą (np. sprzedawcy);
• ciąża – wpływa na poziom hormonów, co zwiększa ryzyko pojawiania się pajączków. Ze względu na płód zwiększa się również ilość krwi w organizmie, a to powoduje z kolei powiększanie się żył. Jednak poszerzone naczynia krwionośne po ciąży znikają zazwyczaj same w przeciągu 3 miesięcy od porodu;
• antykoncepcja hormonalna – wiąże się z możliwością wystąpienia wielu powikłań, w tym pajączków i żylaków. Hormony zawarte w pigułkach osłabiają naturalną sprężystość ścian naczyń żylnych;
• czynniki zewnętrzne – ryzyko zwiększają skrajnie niska lub wysoka temperatura, duża wilgotność powietrza, silny wiatr, częste korzystanie z solarium i przebywanie na słońcu, a dodatkowo także: chemikalia, zanieczyszczenie środowiska czy stosowanie miejscowych sterydów (w okolicach twarzy i dekoltu);
• niektóre choroby – w tym cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia hormonalne, trądzik różowaty. Osoby zmagające się z tymi chorobami często doświadczają pajączków;
• nieodpowiednia pielęgnacja skóry – pajączkom sprzyja stosowanie niewłaściwych kosmetyków zawierających silne substancje zapachowe oraz alkohol etylowy;
• niektóre składniki diety – niekorzystne są zwłaszcza ostre przyprawy i alkohol (którego spożycie może prowadzić do długotrwałego zaczerwienienia oraz pęknięcia naczyń);
• wiek – mimo, że popękane naczynka na twarzy lub w innym miejscu mogą pojawić się w każdym wieku, najczęściej występują przed 35. lub po 50. roku życia.

Widocznych naczynek nigdy nie wolno ignorować, bo mogą wskazywać na groźne zmiany w układzie żylnym. Dlatego, jeśli zauważymy je na swojej skórze, powinniśmy jak najszybciej odwiedzić lekarza.

Leczenie popękanych naczynek polega głównie na poprawie wyglądu skóry, a wybór odpowiedniej metody terapii zależy od umiejscowienia pajączków i ich rozległości. Usuwa się je obecnie przy pomocy nowoczesnych zabiegów takich jak laserowe zamykanie popękanych naczynek. Pod wpływem energii laserowej drobne zmiany naczyniowe ulegają zamknięciu i stają się niewidoczne. Stan skóry po zabiegu zależy od ilości i wielkości pajączków oraz tego, jak wrażliwa jest skóra pacjenta.

Skleroterapia to natomiast skuteczna metoda leczenia żylaków. W trakcie zabiegu do światła naczynia krwionośnego podaje się specjalną substancję, która powoduje zamknięcie jego ściany. Procedura szybko przynosi widoczne efekty i nie wymaga pozostawania w szpitalu. W ramach rekonwalescencji zaleca się jednak noszenie rajstop lub pończoch uciskowych.

Zarówno laserowe zamykanie naczynek, jak i skleroterapię należy wykonać pomiędzy jesienią i wiosną. Wysoka temperatura to bowiem przeciwwskazanie do przeprowadzenia zabiegów, m.in. ze względu na konieczność noszenia opatrunku uciskowego, a w przypadku skleroterapii, również pończoch, co w upalne dni może powodować dyskomfort. Chłodniejsze miesiące to właściwa pora na laseroterapię i skleroterapię także z uwagi na zakaz korzystania z kąpieli słonecznych, sauny czy solarium przez okres kilku tygodni po obu zabiegach.

Osoby ze skłonnością do pękających naczynek na twarzy, nogach i innych częściach ciała powinny wprowadzić w życie kilka zasad wspierających profilaktykę niechcianych pajączków. Warto m.in.:

• chronić skórę przed działaniem promieni UV poprzez stosowanie kremów z filtrem UVA i UVB;
• unikać noszenia butów na wysokim obcasie i z wąskimi noskami;
• nie przegrzewać skóry (np. biorąc gorące kąpiele);
• bezwzględne zrezygnować z sauny;
• stosować tłuste kremy ochronne podczas zimy i deszczu;
• unikać peelingów ziarnistych oraz maseczek rozgrzewających i zasychających na twarzy (najlepszym wyborem będzie peeling enzymatyczny przeznaczony dla skóry wrażliwej);
• zainwestować w dobre kosmetyki przeznaczone do cery naczyniowej i stosować preparaty wzmacniające ścianki naczyń krwionośnych;
• suplementować witaminę C, która uczestniczy w procesie produkcji kolagenu w organizmie (jest on składnikiem odpowiedzialnym m.in. za elastyczność i grubość naczynek krwionośnych);
• odstawić alkohol, zrezygnować z ostrych potraw oraz zrezygnować lub znacznie zredukować liczbę wypalanych papierosów.